Prose Edda — Old Norse facing a living language
Þá mælti Gangleri: "Skjótt ferr sólin ok nær svá sem hon sé hrædd, ok eigi myndi hon þá meir hvata göngunni, at hon hræddist bana sinn." Þá svarar Hárr: "Eigi er þat undarligt, at hon fari ákafliga. Nær gengr sá, er hana sækir, ok engan útveg á hon nema renna undan." Þá mælti Gangleri: "Hverr er sá, er henni gerir þann ómaka?"
Then Gangleri said: "The sun runs fast, almost as if she were afraid — she couldn't quicken her pace any more even if she feared for her life." High answered: "It's no wonder she runs so hard. Whatever chases her comes close, and she has no way out but to keep running." Then Gangleri asked: "Who is it that gives her such trouble?" High said: "Two wolves.
Hárr segir: "Þat eru tveir úlfar, ok heitir sá, er eftir henni ferr, Skoll. Hann hræðist hon, ok hann mun taka hana. En sá heitir Hati Hróðvitnisson, er fyrir henni hleypr, ok vill hann taka tunglit, ok svá mun verða." Þá mælti Gangleri: "Hverr er ætt úlfanna?" Hárr segir: "Gýgr ein býr fyrir austan Miðgarð í þeim skógi, er Járnviðr heitir. Í þeim skógi byggja þær tröllkonur, er Járnviðjur heita.
The one chasing her is called Skoll — she fears him, and he will catch her one day. The one running ahead of her is called Hati Hrodvitnisson, and he means to catch the moon, and so he will." Then Gangleri asked: "What is the wolves' lineage?" High said: "A giantess lives east of Midgard, in the forest called Ironwood. In that forest live the troll-women known as the Ironwood-Women. The old giantess bears many sons, all giants, and all in wolf-shape, and from her come these wolves.
In gamla gýgr fæðir at sonum marga jötna ok alla í vargs líkjum, ok þaðan af eru komnir þessir úlfar. Ok svá er sagt, at af ættinni verðr sá einna máttkastr, er kallaðr er Mánagarmr. Hann fyllist með fjörvi allra þeira manna, er deyja, ok hann gleypir tungl, en stökkvir blóði himin ok loft öll. Þaðan týnir sól skini sínu, ok vindar eru þá ókyrrir ok gnýja heðan ok handan. Svá segir í Völuspá: 13.
And it's said that one of that brood will grow mightiest of all — he's called Moon-Hound. He'll gorge himself on the flesh of everyone who dies, and he'll swallow the moon and spatter the sky and air with blood; after that the sun will lose her light, and the winds will turn wild and howl from every side.
Austr býr in aldna í Járnviði ok fæðir þar Fenris kindir; verðr af þeim öllum einna nökkurr tungls tjúgari í trolls hami. 14. Fyllisk fjörvi feigra manna, rýðr ragna sjöt rauðum dreyra; svört verða sólskin um sumur eftir, veðr öll válynd. Vituð ér enn - eða hvat?"
So it says in Voluspa: Eastward, in Ironwood, / the old one sits / and raises there the brood of Fenrir; / one of them all / will become, in troll's shape, / the snatcher of the moon. / He gorges on the flesh / of the doomed, reddens the gods' halls / with red blood; / the sunshine turns black / in the summers after, / every kind of weather turns foul. Do you know more, or what?"